2012-03-27 11:57:26

27 maart 2012 -- De landen die in 2011 de doodstraf uitvoerden deden dat in alarmerende aantallen. Met name in het Midden-Oosten is een verontrustende stijging te zien. Tegelijkertijd is in tien jaar het aantal landen met de doodstraf afgenomen met meer dan een derde. Dit stelt Amnesty International in haar nieuwe rapport 'Doodstraffen en Executies in 2011'.

Slechts tien procent van de landen in de wereld, 20 van de 198, voerden het afgelopen jaar executies uit. De meeste vonden plaats in China, Irak, Iran, Noord-Korea, Saudi-Arabië, Somalië, de Verenigde Staten en Jemen. Tenminste 676 personen werden gedurende 2011 geëxecuteerd. Dit is een stijging van 149 vergeleken met het totale aantal geregistreerde executies in 2010. Eind 2011 wachten tenminste 18.750 personen op uitvoering van hun doodvonnis. In 140 landen is de doodstraf in wetgeving of praktijk afgeschaft.

“Het merendeel van de landen heeft afstand gedaan van het gebruik van de doodstraf”, zo zegt Salil Shetty, secretaris-generaal van Amnesty International. “Onze boodschap aan de leiders van de geïsoleerde minderheid van landen dat nog executeert is helder: je loopt op dit gebied uit de pas met de rest van de wereld en het wordt tijd om stappen te zetten om een einde te maken aan deze wrede, onmenselijke en vernederende straf.”
Midden-Oosten

In het Midden-Oosten nam het aantal geregistreerde executies met meer dan 50 procent toe vergeleken met 2010. Deze toename kan worden toegeschreven aan vier landen: Irak (ten minste 68 executies), Iran (ten minste 350), Saudi-Arabië (ten minste 82) en Jemen (ten minste 41). In totaal waren deze vier landen verantwoordelijk voor 99 procent van de geregistreerde executies in het Midden-Oosten en Noord-Afrika.

Het totale aantal executies in Iran ligt waarschijnlijk hoger – Amnesty International heeft geloofwaardige informatie ontvangen van aanzienlijke aantallen executies die niet officieel zijn erkend. Deze onbevestigde of zelfs geheime executies zouden het totale aantal executies in Iran bijna verdubbelen.
China

Ook de duizenden executies die volgens Amnesty International in 2011 in China zijn uitgevoerd, zijn in de statistieken niet meegenomen. Het aantal executies in China ligt naar verwachting hoger dan het totale aantal van alle andere landen bij elkaar. Amnesty is gestopt met het publiceren van cijfers uit openbare bronnen in China, omdat deze het totale aantal waarschijnlijk schromelijk onderschatten. In China zijn de doodstrafcijfers een staatsgeheim.

Amnesty International roept de Chinese autoriteiten opnieuw op bekend te maken hoeveel mensen het afgelopen jaar zijn geëxecuteerd en hoeveel een doodvonnis hebben ontvangen. Op deze manier kan de bewering van de autoriteiten dat veranderingen in wetgeving en praktijk in de afgelopen vier jaar hebben geleid tot een aanzienlijke vermindering van het gebruik van de doodstraf in China, worden getoetst.
Achtergrond

Mensen werden geëxecuteerd of ter dood veroordeeld wegens uiteenlopende misdrijven zoals overspel en sodomie in Iran, godslastering in Pakistan, hekserij in Saudi- Arabië, handel in menselijke botten in de Republiek Congo en drugsmisdrijven in meer dan tien landen.

De manieren waarop gevangenen ter dood werden gebracht liepen in 2011 uiteen van onthoofding, ophanging en dodelijke injecties tot executie voor een vuurpeloton.

In Iran werden in ten minste drie personen geëxecuteerd voor misdaden die zij pleegden voordat zij 18 jaar oud waren, een straf die in strijd is met internationaal recht. In Iran vonden tevens vier onbevestigde executies van minderjarigen plaats. Voor Saudi Arabië ontving Amnesty International één onbevestigde melding van een executie van een minderjarige.

In Wit-Rusland en Vietnam werden gevangenen, hun familieleden en betrokken advocaten vooraf niet op de hoogte gesteld van een geplande executie. In Noord-Korea, Saudi-Arabië, Somalië en Iran werden doodvonnissen in het openbaar voltrokken.

In de meerderheid van landen waar mensen geëxecuteerd of ter dood veroordeeld werden, voldeden de rechtszaken niet aan internationale standaarden voor een eerlijk proces. In sommige gevallen was er sprake van “bekentenissen” door middel van marteling of andere vormen van dwang, onder andere in China, Saudi-Arabië, Maleisië, Singapore en Thailand. In de laatste vier genoemde landen werden bovendien buitenlanders disproportioneel getroffen door het opleggen van de doodstraf.
Vooruitgang

Maar zelfs in de landen die nog altijd veel executies uitvoeren, werd in 2011 enige vooruitgang geboekt.

Zo schafte de Chinese regering de doodstraf af voor dertien voornamelijk economische misdrijven. Ook werden er door het Nationaal Volkscongres maatregelen genomen om het aantal gevallen van marteling in detentie te verminderen, de positie van strafrechtadvocaten te versterken en er voor te zorgen dat verdachten in moordzaken worden bijgestaan door een advocaat.

In de Verenigde Staten nam het aantal executies en doodvonnissen vergeleken met tien jaar geleden dramatisch af. Illinois was de 16e staat die de doodstraf afschafte. De staat Oregon kondigde een moratorium af. Ook spraken slachtoffers van gewelddadige misdrijven zich uit tegen de doodstraf.

“Zelfs binnen de kleine groep landen die in 2011 executies uitvoerde, zien we geleidelijke vooruitgang. Het zijn kleine stappen, maar we hebben in het verleden gezien dat zulke maatregelen uiteindelijk tot de afschaffing van de doodstraf kunnen leiden”, zo stelt Salil Shetty. “Dit lukt niet van de ene op de andere dag, maar we zijn er van overtuigd dat de dag zal komen dat de doodstraf tot het verleden behoort.”

Amnesty International is in alle gevallen tegen de doodstraf, zonder uitzondering, ongeacht de aard van het misdrijf of de methode die door de staat wordt gebruikt om de executie uit te voeren. De doodstraf schendt het recht op leven en is een wrede, onmenselijke en vernederende straf.

Persbericht Amnesty International