Human Rights Education Library: First Steps

Electronic Resource Centre for Human Rights Education:
Hapat e parë: Manual për fillimin e edukimit të të drejtave të njeriut

Pjesa e gjashtë:
Hapat e mëtejshëm

Kjo pjesë përmban:

Ndërtimi i një Rrjeti për Edukimin e të Drejtave të Njeriut

Organizimi i një Seminari për Edukimin e të Drejtave të Njeriut

Shembull i një Seminari për Edukimin e të Drejtave të Njeriut

Vlerësimi i Seminarit tuaj për Edukimin e të Drejtave të Njeriut

Organizata të dobishme

Financues të mundshëm

Libra të dobishëm

"Nuk e patëm menduar se kaq shumë njerëz do të interesoheshin kaq shumë."

Organizator seminaresh hungarez

Krijimi i një rrjeti
për edukimin e të
Drejtave të Njeriut
Pse të krijohet një rrjet?

Efikasiteti: Në vendin tuaj, do të ketë shumë njerëz që janë tashmë të interesuar për të futur të drejtat e njeriut në mësimdhënien e tyre, apo që kanë një përgjegjësi zyrtare për këtë. Në rast se i identifikoni këta njerëz, me ta ju mund të këmbeni informacionin, të planifikoni së bashku dhe të veproni së bashku, gjë që kursen shumë kohë dhe energji.

Të bërit e presionit: Në rast se vendi juaj ka njohur dokumentet ndërkombëtare si Deklaratën Universale të të Drejtave të Njeriut, zyrtarët janë të detyruar të veprojnë për të çuar më tej të drejtat e njeriut. Të vepruarit si një rrjet, mund ta bëjë më të lehtë punën për të bindur zyrtarët t'ju përkrahin për punën tuaj me të drejtat e njeriut. Për shembull, duke u dhënë mësuesve leje të paguar për të marrë pjesë në trajnim. Në disa vende, zyrtarët kanë dhënë, gjithashtu, të holla dhe hapësirë për seminare.

Materialet: Në disa vende, si në Rumani dhe në Shqipëri, rrjetet e punës kanë krijuar materialet e tyre për edukimin e të drejtave të njeriut dhe kanë organizuar përkthimin e adaptimin e materialeve të huaja. Këto rrjete kanë organizuar, gjithashtu, provën e tyre në klasë dhe kanë koordinuar shpërndarjen e tyre tek mësuesit.

Këshillë nga rrjetet e tjera të punës: Organizatat në vendin tuaj që bëjnë fushatë për të drejtat e grave, të minoriteteve, të njerëzve të paaftë dhe të grupeve të tjera, bazuar në eksperiencën e tyre, mund t'u japin këshilla rrjeteve të reja të punës.

Kontaktet me jashtë: Mësuesit, studentët, stafi i universitetit dhe njerëzit në vende të tjera ndoshta do të jenë më të interesuar të lidhen me një rrjet, se sa të punojnë me individë apo me shkolla të veçanta. Kjo për arsye se kontakti midis një rrjeti pune është më efikas për sa i përket kursimit të kohës, të hollave dhe të energjisë.

Si të sigurohen fondet: Për të njëjtën arsye, një rrjet ka më shumë të ngjarë të sigurojë fonde. Organizatat që japin ndihma parapëlqejnë më shumë t'u japin të hollat një grupi individësh, që do të kenë energjinë të përfundojnë një projekt, se sa t'ia japin ato një individi. Në rast se rrjeti përfshin njerëz, që punojnë në aspekte të ndryshme të së njëjtës gjëje, atëherë do të ishte e mundur të realizohej më lehtë një projekt i përbashkët dhe një kërkesë e përbashkët për fondet. Për shembull, një grup mësuesish në një qytet mund të jenë në gjendje të kryejnë organizimin e një trainimi për mësuesit, me specialistë nga një qytet tjetër. Të dy grupet do të përfitonin nga ky bashkëpunim.

Pyetjet e mëposhtme mund t'ju ndihmojnë ju të filloni një rrjet pune:

* Në rast se në zonën tuaj nuk ekziston një rrjet pune, ju mund të filloni duke i bërë vetes këto pyetje: A ka persona me eksperiencë apo që janë të interesuar për edukimin e të drejtave të njeriut në vendin tuaj? Cilin njihni apo me kë kini lidhje? Këtu janë disa ide për njerëzit me të cilët ju mund të doni të lidheni:

A kini lidhje me shkolla?
Mësues të ciklit parashkollor, atij fillor të mesëm
Nxënës, prindër
Drejtorë shkollash
Psikologë, punonjës socialë, pedagogë staf tjetër.

A keni lidhje me institucionet arsimore?
Edukatorë të të rriturve, persona që hartojnë politikat arsimore
bibliotekarë, staf universitar, edukues mësuesish

A keni lidhje me autoritetet arsimore?
Persona që bëjnë politikën arsimore, vlerësues

A keni lidhje me organizata joqeveritare (NGO)?
Në vendin tuaj, në rajon, jashtë
(NGO-të janë grupe njerëzish, shpesh vullnetarë, që punojnë me mjete paqësore për të ndryshuar diçka në shoqërinë e tyre)

A keni kontakte me komunitetin lokal, mediat?:
Në radio/TV/gazeta
Klube të rinjsh, organizata fetare
Autoritetet lokale, sindikatat, orgaqnizatat profesionale

* Si mund t'i përdorni më mirë këto kontakte? Cilat janë prioritetet tuaja? Për shembull:
- Cilët njerëz janë më të dobishëm për të pasur lidhje me ta?
- Sa njerëz keni kohë, energji dhe mundësi të takoni?
- A mos është më mirë të kufizoheni në forcimin e lidhjeve që keni?
- A është e nevojshme të përqëndroheni në njerëz, për mbështetjen e të cilëve ju keni nevojë, por që akoma nuk e keni, të tillë si autoritetet për arsimin?

* A është e mundshme apo e nevojshme për ndokënd që të grumbullojë informacion mbi iniciativat për edukimin e të drejtave të njeriut në një vend qëndror? Për shembull, ndokush mund të mbajë materiale në një dhomë të veçantë në shkollë, ku ato do të jenë në dispozicion të të gjithë pjesëmarrësve në rrjet.

Organizimi
i një seminari për edukimin
e të drejtave të njeriut

Me "seminar" ne kuptojmë një sesion praktik trainimi, ku trainerët dhe pjesëmarrësit punojnë së bashku, duke përdorur metoda mësimi me pjesëmarrje si ato në këtë manual, me qëllim që të përmirësojnë aftësitë, njohuritë dhe qëndrimet e tyre rreth të drejtave të njeriut dhe mënyrës se si t'i përfshijnë ato në shkollë.
Organizimi i një seminari mbi të drejtat e njeriut mund të duket si punë e vështirë. Megjithatë, një planifikim i mirë përpara seminarit mund të shmangë problemet. Edhe kështu, asnjë seminar nuk është i përkryer dhe probleme do të ketë, por këto duhet të konsiderohen si mësime praktike që do t'ju ndihmojnë ju të veproni më mirë herën tjetër!

Sa do të zgjatë? Para së gjithash, sigurohuni nëse do të keni mjaft kohë, veçanërisht nëse ky është seminari juaj i parë. Në rast se ju do të organizoni një seminar të shkurtër (një apo dy ditë) me një apo dy trainerë, juve ju duhen të paktën gjashtë apo tetë javë për ta organizuar atë. Sa më shumë trainerë dhe sa më i gjatë të jetë seminari, aq më tepër kohë ju duhet. Gjithmonë është më mirë të keni kohë me tepricë sesa me pakicë!

Çfarë dua unë që të arrijë seminari? Mendoni shumë për këtë pyetje, mund të kurseni shumë kohë e energji, nëse qëllimet i keni të qarta dhe të kuptueshme për grupin e trainerëve, për organizatorët dhe për pjesëmarrësit.

Kush do të marrë pjesë? Për shembull, nëse do të jenë mësues, çfarë grup-moshash do të mësojnë ata, a kanë përvojë në edukimin e të drejtave të njeriut, në metodologjinë mësimdhënëse, pjesëmarrëse apo në seminaret. Nga do të vijnë, si do të udhëtojnë për në seminar, kush do t'i paguajë shpenzimet e udhëtimit? A ka grupe të tjera që gjithashtu do të përfitonin nga pjesëmarrja? Për shembull, studentë apo autoritete lokale, inspektorë arsimi apo drejtorë. Mund të jetë e dobishme të ftohen njerëz të rëndësishëm, siç janë drejtorët. Kjo bën që ata të jenë më të predispozuar të mbështesin mësuesit, kur ata të aplikojnë më vonë vetë në shkollat e tyre atë që mësuan.

Çfarë kanë nevojë të mësojnë ata dhe si? Për shembull, do të ketë paraqitje teorike apo zhvillim të aftësive praktike të të mësuarit, si luajtjen e rolit apo nxitjen e mendimit. Çfarë lëndësh mësojnë ata? A pritni ju që ata të përfshijnë edukimin e të drejtave të njeriut në numrin ekzistues të orëve të mësimit, apo në orët jashtë klase? Cilat janë problemet specifike të të drejtave të njeriut me të cilat ata apo nxënësit e tyre përballohen në zonën e tyre?

Kush mund t'i ndihmojë ata të zhvillojnë këto aftësi? A do të vijnë trainerët nga jashtë? Trainerët lokalë kushtojnë më pak, nuk kanë nevojë për përkthim, është më e lehtë t'i organizosh dhe dinë më tepër mbi situatën në vendin tuaj. Sa trainerë ju duhen? Është më e lehtë për një grup të vogël trainerësh që të hartojnë një seminar dhe të komunikojnë me njeri-tjetrin. Megjithatë, duhet një numër i mjaftueshëm trainerësh, në mënyrë që ata të kenë mundësi të çlodhen dhe pjesëmarrësit të mos mërziten duke dëgjuar të njëjtin person! Në përgjithësi, sa më i gjatë të jetë seminari, aq më tepër njerëz ju duhen.
Është shumë e rëndësishme që trainerët të punojnë si skuadër, pa shkallë hierarkie në planifikimin, zhvillimin dhe vlerësimin e seminarit. Megjithëse disa trainerë mund të kenë më tepër eksperiencë me seminarët, të tjerë mund të kenë aftësi njëlloj të dobishme, siç është një njohje më e mirë e situatës lokale. Grupi i trainerëve duhet të ketë parasysh që ata po "modelojnë" një stil demokratik të të mësuarit që mund të jetë për pjesëmarrësit një mësim po aq i rëndësishëm sa edhe përmbajtja e seminarit. Një "ekspert" bos, me qëndrimin e tij, mund te jetë në kundërshtim me mesazhin e barazisë dhe të të drejtave të njeriut që ai përpiqet tu mësojë nxënësve.

Sa pjesëmarrës dhe trainerë do të jenë? Në rast se janë më tepër se 20 pjesëmarrës, komunikimi dhe pjesëmarrja aktive bëhet e vështirë. Megjithëkëtë, grupe më të mëdhenj mund të ndahen për disa aktivitete të ndryshme. Për shembull, dy trainerë mund të merren me dy grupe prej 8-10 vetësh. Një numër i vogël pjesëmarrësish mund të jetë humbje kohe, energjie dhe të hollash.

Sa ditë do të zgjasë? Zakonisht jo më gjatë se tri apo katër ditë rresht, sepse të mësuarit duke marrë pjesë është shumë i lodhshëm. Bëni mjaft pushime për pjesëmarrësit dhe trainerët, por mos i bëni ato tepër të gjata, përndryshe koha e programuar për aktivitetet do të shkojë kot.

Kur është koha më e mirë? Kjo varet kryesisht nga pjesëmarrësit dhe trainerët. A munden ata të shkëputen nga puna dhe detyrimet familjare? Disa periudha kohe janë më të përshtatshme se disa të tjera. Për shembull, fundi i vitit shkollor mund të jetë jo i përshtatshem për mësuesit, që kanë më shumë punë në atë periudhë, por pushimet e pranverës dhe verës mund të jenë ideale. Në rast se mësuesve u duhet të marrin leje që të shkëputen nga shkolla, është ide e mirë që të bisedohet me autoritetet lokale për t'u dhënë leje mësuesve.

Çfarë do të duhet të organizoni? Bëjuni realistë. Është shumë më mirë të ndani përgjegjësitë sesa të bëni vetë çdo gjë. Do t'ju duhet të organizoni:

* Akomodimin për trainerët dhe pjesëmarrësit.

* Hapësirë për seminarin, me karrige të cilat të lëvizin lirshëm. Gjithashtu letër dhe lapsa. Hapësira e mjaftueshme, ndriçimi dhe qetësia janë shumë të rëndësishme. Pajisje të veçanta, p.sh. audio-vizuale apo materiale për ushtrime pjesëmarrëse. Kujtohuni të kontrolloni funksionimin e pajisjeve përpara se të fillojë seminari! (një shënim mbi përdorimin e teknologjisë moderne: megjithëse teknologjia mund ta bëjë mësimin tuaj tërheqës dhe efektiv, ajo po ashtu, mund të prishet dhe mund të shpërqëndrojë vëmendjen e nxënësve. Përdorni vetëm pajisje speciale, në rast se kjo e ndihmon seminarin).

* Paratë. Përpiquni t'i keni paratë përpara seminarit. Juve mund t'ju duhet të paguani për akomodimin, për sallën e seminarit, për udhëtimin e ushqimin, për përgatitjen e materialeve, për përkthyesit e kështu me radhë. A do të mbulohen shpenzimet nga autoritetet arsimore, nga kompani private, nga fondacione e nga pjesëmarrësit vetë? Planifikoni shpenzimet tuaja që nga fillimi. Mos e nënvleftësoni.

* Komunikimi me pjesëmarrës, trainerë dhe sponsorë. Pjesëmarrësit kanë nevojë për ftesa me një afat të fundit për aplikimet. Atyre mund t'u nevojiten programi dhe disa materiale të tjera para kursit. Trainerët kanë nevojë të takohen më përpara apo të komunikojnë nëpërmjet letrave, telefonit apo faksit për të planifikuar seminarin dhe për të vendosur se çfarë të bëjë secili. Sponsorët mund të duan të dinë se kur të dërgojnë paratë dhe si do të shpenzohen ato.

* Si të përfitosh nga seminari? Pas seminarit ju, ndoshta, do të doni t'i shfrytëzoni lidhjet e krijuara dhe ato që mësuat. Ju mund të:

- Kërkoni nga pjesëmarrësit e seminarit të parashtrojnë sugjerimet, komentet dhe kritikat rreth seminarit. Mund të ndihmojë për këtë një pyetesor anonim, ku të ketë pyetje si: " Cila ishte pjesa më (ose me pak) e rëndësishme e seminarit?"

- Jepni adresat, në mënyrë që pjesëmarrësit të mund të shkëmbejnë informacion, të mbështesin njëri-tjetrin dhe të diskutojnë mbi eksperiencat e tyre.

- Filloni një tip gazete të vogël me ide, eksperiencë, informacion...

- Organizoni seminare në vijim të paraardhësit me më tepër detaje rreth subjekteve të cilat pjesëmarrësit i konsiderojnë si më të dobishme.

Shembull i një Seminari
për edukimin
e të drejtave të njeriut

Ky seminar treditor është një kombinim i disa seminareve të edukimit të të drejtave të njeriut të Amnesty International, të cilët janë mbajtur në Evropën Qendrore dhe Lindore në 1995 e në1996. Theksojmë, se ky seminar është një përzierje, e përbërë nga veprimtari praktike, mini-leksione dhe diskutime. Veprimtaritë shpjegohen plotësisht në pjesët e tjera të këtij manuali. Mini-leksionet bazohen mbi informacionin e dhënë në pjesën e parë të këtij manuali. Kohëzgjatja e çdo pjese të programit ditor është e përafërt, por çdo ditë është e gjatë rreth shtatë orë.

Ky seminar në formë tezash mund të përdoret me një grup mësuesish ose me një grup njerëzish të interesuar kudo në Evropën Qendrore dhe Lindore, por shpresojme që ai të jetë, gjithashtu, një fillim për idetë tuaja, pasi ju e dini më mirë se ç'është e përshtatshme për nevojat tuaja specifike.

(Disa pjesë të këtij programi janë bazuar në një seminar model të hartuar nga Nancy Flowers dhe Ellen Moore)

Dita e parë - Hyrje në të drejtat e njeriut

* Arritja e pjesëmarrësve (15 min.)
Shpërndani materialet (këtu mund të jenë të dobishme pjesët një, dy dhe pesë të këtij manuali) dhe stemat me emrat (një copë letër me mbajtëse).

* Hyrje (15 min.)
Prezantoni organizatorët dhe ndonjë partner tjetër.

* Nxehje (15 min.)
Secili (duke përfshirë trainerët, prezanton veten (Ju mund të përdorni pjesën bazë të "Lojës me emrat" në fq. 80).

* Vërejtje (10 min.)
Prezantoni programin dhe metodologjinë. Shpjegoni se programi mund të ndryshojë, në varësi të asaj që pjesëmarrësit mund të thonë në vlerësimin e përditshëm (për më tepër rreth vlerësimit të seminarit, shih fq. 183).

* Çfarë pritet (20 min.)
Pyetni pjesëmarrësit: "Çfarë shpresoni e prisni nga ky kurs?" Në rast se është e nevojshme, ata mund të shkruajnë mendimet e tyre, duke i ndarë ato me grupin. Shkruani shpresat e tyre në një copë të madhe letre dhe ruajini ato për ditën e fundit. Në rast se disa pjesëmarrës presin diçka, që kursi nuk do t'ua plotësojë, shënojeni këtë. Po qe e mundur, takohuni me pjesëmarrësit gjatë një pushimi, për të diskutuar se si ata mund të gjejnë gjërat për të cilat janë të interesuar.

* Pushim (30 min)

* Mini-leksion (15 min.)
"Çfarë janë të Drejtat e Njeriut?" (shih fq. 2)

* Vendi imagjinar (60-75 min.)
Aktivitet në të cilin pjesëmarrësit hartojnë një dokument të të drejtave të njeriut për një vend të ri (shih fq. 96)

* Dreka (90 min.)

* Mini-leksion (15 min.)
"Çfarë është edukimi i të drejtave të njeriut?" (shih fq. 5)

* Video e animuar e UDHR dhe diskutim (45 min.) (shih fq. 200)

* Të drejtat në lajmet (60 min.)
Pjesëmarrësit përdorin gazeta dhe revista lokale për të gjetur shëmbuj të të drejtave të ushtruara, të shkelura, të mbrojtura dhe të të drejtave në konflikt. (shih fq. 99)

* Pushim (30 min.)

* Shënime personale (15 min.)
Kërkojuni pjesëmarrësve të përgatiten për vazhdimin e kursit, duke shkruar përgjigjet e tyre për këto pyetje:
"Sipas jush, cilat janë çështjet kryesore të të drejtave në vendin tuaj sot? Veçanërisht mendoni për situata ku të drejtat e njerëzve "konfliktojnë". "Si përballohen ato?" Si mund të zgjidheshin më mirë? A është e mundshme zgjidhja?"

* Vlerësim (15 min.)
Shpjegoni se vlerësimi është i rëndësishëm, sepse ai ndihmon trainerët t'ua përshtatin seminarin nevojave të pjesëmarrësve. Kërkojuni pjesëmarrësve të shkruajnë përgjigjet e pyetjeve të mëposhtme në mënyrë anonime: "Çfarë ju pëlqeu më tepër sot? Po më pak? Çfarë ndryshimesh do të bënit?" Mblidhni përgjigjet e tyre. Lini kohë për ekipin e trainerëve që t'i shohin ato më vonë në mbrëmje. Nëse është e mundur, ndryshoni programin për t'ua përshtatur pjesëmarrësve (për më tepër rreth vlerësimit të seminarit tuaj, shih fq. 183).

Dita e dytë - Të drejtat e fëmijës

* Nxehje (15 min.)
Të dëgjuarit aktiv (shih fq. 106)

* Vlerësim i ditës së mëparshme (15 min.)
Trainerët përmbledhin vlerësimet e ditës së mëparshme dhe ndonjë ndryshim të programit.

* "Çfarë mbrojtjeje dhe të çfarë të drejtash janë veçanërisht të nevojshme për fëmijët?" (15 min.)
Këtë pyetje bëjeni, duke përdorur rregullat e nxitjes së mendimit (shih fq. 27).

* Mini leksion (15 min.)
"Konventa mbi të Drejtat e Fëmijës" e ndjekur nga pyetjet (shih fq 166). Nëse ka kohë, grupe të vogla mund të shkruajnë nene të kësaj konvente, që nuk sigurohen për fëmijët në vendin e tyre).

* Të drejtat në timon (60 min.)
Adaptoni aktivitetin në fq. 122 në mënyrë që pjesëmarrësit të mendojnë për një kohë kur ata "ngritën zërin" për të drejtat e tyre si fëmijë.

* Pushim (30 min.)

* Metoda mësimi "Karusel" (fillimisht 60 min.)
Pjesëmarrësit ndahen në grupe. Secili viziton me radhë katër qoshet e dhomës. Në secilën qoshe, një trainer i ndryshëm demonstron një aktivitet të ndryshëm. Trainerët nuk lëvizin, secili demonstron të njëjtin aktivitet katër herë, për katër grupe të ndryshme. Secili demonstrim zgjat 30-35 minuta dhe pesë të tjera për pjesëmarrësit që të identifikojnë teknikat, qëndrimet, njohuritë dhe metodologjinë e përdorur në aktivitet (shih fq. 5). "Karuseli" është një mënyrë e mirë për të demonstruar shpejt aktivitete të ndryshme.

Mund të përdoret secili nga katër aktivitetet e ndryshme, p.sh.:

1. Avantazhe/disavantazhe (shih fq.137)
2. Loja me Kalendar (shih fq. 77)
3. Rrjetat e Konfliktit (shih fq. 89)
4. Gjeni mollën tuaj (shih fq. 81)

Shënim: Këto katër aktivitete zgjatin nga 30-60 minuta. Për "Karuselin" ata duhet të jenë 30 minuta. Kjo mund të arrihet vetëm duke përdorur pjesën bazë të çdo aktiviteti. Në rast se pas 30 minutash aktiviteti nuk ka përfunduar dhe ka ardhur koha të ndërrohen grupet, shpjegoni shpejt e shpejt pjesën tjetër të aktivitetit. Mos i merrni kohë "Karuselit".

* Dreka (90 min.)
(Dreka mund të hahet në mes të "Karuselit", kur secili grup ka kryer dy aktvitete dhe i kanë mbetur edhe dy të tjerë).

* Vazhdim i metodave mësimdhënëse "Karusel" (60 min. e tjera)

* Pushim (30 min.)

* Mini-leksion (30 min.)
"Si të programojmë aktivitetet tona mësimdhënëse të të drejtave të njeriut" (shih fq. 38)

* Vlerësim i ditës së punës (15 min.)

Dita e tretë - Marrja e të drejtave të njeriut në shtëpi

* Nxehje (30 min.)
"Lojë e Shpejtë" nga fq. 46.

* Vlerësim i ditës së mëparshme (15 min.)
Trainerët përmbledhin vlerësimet e ditës së mëparshme dhe ndonjë ndryshim të programit.

* Mini-leksion (15 min.)
"Edukimi i të drejtave të njeriut dhe programi juaj kombëtar"

* "Si mund të bëhen të drejtat e njeriut pjesë e një programi" (30 min.)
Duke përdorur rregullat e nxitjes së mendimit, (shih fq. 27) bëjuni pjesëmarrësve këtë pyetje. Për më tepër rreth përfshirjes së të drejtave të njeriut në program, shih fq. 20.

* Shënime personale (15 min.)
Kërkojuni pjesëmarrësve të shkruajnë individualisht përgjigjet e pyetjeve: "Si mund t'i përfshini ju vetë edukimin e të drejtave të njeriut në klasën, shkollën apo komunitetin tuaj? A do të sjellë ndonjë ndryshim një gjë e tillë?"

* Programimi i aktiviteteve tuaja (90 min.)
Bashkë me pjesëmarrësit bëni një listë të çështjeve të të drjtave të njeriut që ata do të pëlqenin më tepër të mësonin. Kërkojuni pjesëmarrësve që, vetëm apo në grupe, të krijojnë mësime të edukimit të të drejtave të njeriut, në këto çështje, që mund të përdoren në situatën e tyre edukative. Nëse është e nevojshme, ndihmojini pjesëmarrësit, duke përmbledhur mini-leksionin "Si t'i programoni aktivitetet tuaja mësimdhënëse " nga dita e dytë. (Pjesëmarrësit mund të bëjnë një pushim ndërmjet, si dhe kur ta duan ata.)

* Dreka (90 min.)

* Prezantim mësimesh model (60 min.)
(Këto nuk kanë nevojë të jenë perfekte apo të plota. Qëllimi i aktivitetit është të jepet një start për materialet zhvilluese)

* Kthim në botën reale (30 min.)
Kërkojuni pjesëmarrësve në grupe të bëjnë dy lista. Një listë faktorësh që mund t'i ndihmojnë ata t'i bëjnë HRE në shtëpi dhe një me faktorë që mund të përbëjnë pengesë për këtë gjë. Kërkojuni grupeve të krahasojnë listat e tyre.

A ka ndonjë nga pikat në listën e "ndihmave" që eliminon ndonjë nga pikat në listën "e pengesave"?

Si mund t'i përballojmë këto pengesa?

* Vlerësim final (30 min)
Kërkojuni pjesëmarrësve të shkruajnë në mënyrë anonime përgjigjet e tyre në fletën e vlerësimit të treguar në faqen 184.

* Shkopi folës (? minuta)
Afisho listën e gjërave që priten nga kursi, të ditës së parë. Duke përdorur aktivitetin nga fq. 68, jepu pjesëmarrësve mundësinë të thonë nëse ekzigjencat e tyre janë plotësuar si dhe ndonjë gjë tjetër që ata do të duan të thonë. Kujtoni, ata nuk duhet të flasin, nëse nuk duan.

* Dhënia e çertifikatave
(Këto janë ide të mira, veçanërisht nëse i nënshkruan autoriteti lokal i arsimit.)

FUND

Të vlerësoni seminarin
tuaj të edukimit të
të drejtave të njeriut

Vlerësimi i një seminari është i dobishëm për disa arsye, disa prej të cilave janë:

- Siguron që trainerët të dinë se çfarë duan pjesëmarrësit.

- U jep trainerëve një vlerësim të menjëhershëm të asaj që është bërë, pozitive dhe negative që ndihmon për të përmirësuar pjesën e mbetur të seminarit në vijim si dhe të atyre të ardhshëm.

- U tregon pjesëmarrësve që pikëpamjet e tyre vlerësohen.

- Të dhënat që siguron mund të jenë të dobishme për t'ua treguar financuesve të mundshëm.

(Ky seksion mbi vlerësimin ëdhtë bazuar në esenë "Vlerësim i trainimit të mësuesve efektivë" nga Felisa Tibbitts)

Zakonisht, pjesëmarrësve u jepen forma vlerësimi ditore apo edhe në fund të trainimit. Vlerësim informal oral mund të jepet nga takimet e gjithë grupit, apo të pjesëve më të vogla të tij, të trainerëve, të cilët më pas e ndajnë atë vlerësim me anëtarët e tjerë të skuadrës trainuese.

Fletët e vlerësimit anonime mund të jenë të gjata ose të shkurtra. Mund të jetë e përshtatshme të jepen forma të shkurtra çdo ditë, pastaj në fund të kursit një formë të gjatë. Në formën e gjatë, mund të jetë e dëshirueshme të përfshihet një pyetje mbi mënyrën se si pjesëmarrësit mendojnë të përfshijnë mësimin e të drejtave të njeriut në praktikat e klasës së tyre në katër apo në gjashtë muajt e ardhshëm. Këto të dhëna mund të përdoren për të koordinuar mbështetje për pjesëmarrësit, kur ata të kthehen në vendet e tyre.

Model i formës së shkurtër të vlerësimit

1. Çfarë ju pëlqeu më tepër nga trainimi i sotëm?
2. Çfarë ju pëlqeu më pak?
3. Çfarë sugjerimesh keni, për të përmirësuar seminarin?

(Për arsye se ka kaq pak pyetje, ato mund të lexohen apo të shkruhen në një vend të përshtatshëm, kështu që pjesëmarrësit mund t'i kopjojnë ato vetë. Kjo kursen edhe kohën e trainerëve.)

Model i formës së gjatë të vlerësimit:

Aspekte organizative të seminarit: (ju lutemi shënoni )

Shkëlqyeshëm Mirë OK Problematike

1. Dhomat e seminarit
2. Akomodimi
3. Ushqimi
4. Transporti

Aspekte edukative të seminarit:
Duke përdorur shkallët: 1 = shumë i dobishëm, 2 = disi i dobishëm, 3 = jo shumë i dobishëm, si shkallë për të vlerësuar se sa i dobishëm ishte seminari lidhur me pikat që vijojnë:

5. Mësime mbi dokumentet, mbi parimet dhe mbi mekanizmat kryesore për mbrojtjen e të drejtave të njeriut. __

6. Të familjarizuarit me metodologjinë pjesëmarrëse të të mësuarit __

7. Të mësuarit e aktiviteteve të lidhura me të drejtat e njeriut, që mund të aplikohen në klasë __

8. Përdorimi i shkallëve: 1 = shumë i dobishëm, 2 = disi i dobishëm, 3 = jo shumë i dobishëm, si shkallë për të vlerësuar se sa i dobishëm ishte secili sesion i seminarit për ju.

(Këtu, organizatorët rreshtojnë sesionet individuale)

9. Çfarë ishte më me vlerë për ju gjatë trainimit?

10. Cili ishte aspekti më pak i dobishëm i trainimit për ju?

11. Çfarë sugjerimesh keni ju për të përmirësuar trainimin?

12. Si mendoni ju ta aplikoni atë çfarë keni mësuar në klasë, në shkollë apo në çdo ambient tjetër edukativ?

Model i metodës vizuale të vlerësimit:

Format dhe diskutimet nuk janë e vetmja mënyrë për vlerësim. Ju mund të doni të përdorni një metodë vizuale vlerësimi, sa për ndryshim, apo sepse keni pak kohë. Këtu është një model i metodës vizuale të vlerësimit:

Vizatoni një tabelë qitjeje në një copë të madhe letre apo në dërrasë të zezë. (p.sh. disa rrathë koncentrike që kanë në qendër një rreth të vogël të kuq, me vija që i ndajnë rrathët në sektorë, ashtu sikur ndani një kek. Numri i sektorëve duhet të jetë i barabartë me numrin e gjërave që ju doni të vlerësoni, si, sesionet individuale të trainimit, çështjet organizative etj.)

Thuajuni pjesëmarrësve që trainerët do të largohen nga dhoma (ndoshta gjatë një pushimi në program). Secili nga pjesëmarrësit mund të shënojë në secilin nga sektorët. Nëse ata mendojnë se ndonjë sesion ishte i shkëlqyer, ata duhet ta vënë shenjën e tyre pranë rrethit të kuq qëndror në sektorin përkatës. Nëse ata mendojnë për ndonjë sesion se nuk ishte i dobishëm, ata duhet të vendosin shenjën e tyre në rrethin e jashtëm.

Organizata
të dobishme

Këto organizata prodhojnë materiale për të drejtat e njeriut, zhvillojnë seminare dhe mund të jenë në gjëndje të japin këshilla. Ju lutem kujtohuni të specifikoni llojin e ndihmës që kërkoni, ngaqë shumë prej këtyre organizatave janë të vogla dhe me personel shumë të ngarkuar.

Organizata: Këshilli i Europës
Adresa: Directorate of Education, Culture and Sport, F-67075 Strasbourg Cedex, France
Tel: (33) 88413073
Fax: (33) 88412753
Aktiviteti: Siguron dokumentacion, trainim dhe financim për të drejtat e njeriut dhe kooperimin europian. Qëndra e Informimit mbi të Drejtat e Njeriut e Këshillit të Europës (e njëjta adresë), koordinon qëndrat e dokumentacionit të të drejtave të njeriut, e cila tani ekziston në shumë vende të Europës Qendrore e Lindore.

Organizata: Human Rights Education Associates
Adresa: Postbus 59225, 1040 KE Amsterdam, the Netherlands
Tel: (31) 20 524 1404
Fax: (31) 20 524 1498
E-mail: info@hrea.nl
Internet: http://www.hrea.nl
Aktiviteti: Po punojnë me partnerët lokalë në Rumani, Shqipëri, Lituani dhe Estoni, për të përgatitur edukatorë në fushën e Edukimit të të Drejtave të Njeriut.

Organizata: Milan Simecka Foundation (Fondacioni Milan Simecka)
Adresa: Hviezdoslavovo nam. 17,81102 Bratislava, Slovakia
Tel/Fax: (0042 7) 333 552
E-mail:msf@msf.sanet.sk
Aktiviteti: Siguron libra, kaseta dhe video mbi Edukimin e të Drejtave të Njeriut dhe zhvillon shumë seminare për mësues të shkollave fillore dhe të mesme, ashtu edhe për nëpunës edukimi.

Organizata: Canadian Human Rights Foundation
Address: 1425, Rene-Levesque Blvd. E, Suite 307, Montreal, Canada H3G 1T7
Tel: (1) 514 954 0382
Fax: (1) 514 954 0659
E-mail: chrf@chrf.ca Internet: http://www.chrf.ca
Aktiviteti: Gazeta "Të flasësh për të drejtat". Gjithashtu programin e trainimit për të Drejtat Ndërkombëtare të Njeriut, që mbledh 100 pjesëmarrës nga 35 vende çdo qershor/korrik për një kurs intensiv 3 javor. Qëllimi është të sigurojë mjete praktike për të forcuar dhe për të zhvilluar kapacitetin në punën e të drejtave të njeriut, të lehtësojë kuptimin e instrumenteve dhe të ndërlidhjeve të të drejtave të njeriut dhe të lehtësojë aktivitetet në rrjet dhe partnership. Gjuhët e punës janë anglisht dhe frëngjisht.

Organizata: The Citizenship Foundation (Fondacioni i Qytetarisë)
Adresa: Weddel House, 13 East Smithfield, London EC1A 9HY
Tel: (44) 198 236 2198
Fax: (44) 198 329 3702
E-mail: citfou@gn.apc.org
Aktiviteti: Prodhon materiale që mësojnë të drejtat civile për fëmijët e të gjitha moshave. Disa janë në rusisht dhe në gjuhë të tjera.

Organizata: Obshchestvo Memorial
Adresa: Maly Karetny 12, Moscoe 103151
Tel: 7 095 299 1180
Aktiviteti: Vëzhgon dhe proteston kundër shkeljes së të drejtave të njeriut në Rusi dhe kërkon rehabilitimin e viktimave të stalinizmit. Ajo ka gjithashtu një program mbi edukimin e të drejtave të njeriut. Ka degë në gjithë Rusinë dhe në ish-republikat e tjera.

Organizata: Polish Helsinki Foundation for Human Rights
Adresa: Maryla Noeicka, Bracka 18 apt.62, 00-028 Earsae, Poland
Tel/Fax: (4822) 26 98 75, 29 69 96
Aktiviteti: Një program i shtrirë mbi edukimin e të drejtave të njeriut, duke përfshirë një kurs mbi të drejtat e njeriut për të diplomuar edukimin e policëve, të rojeve të burgjeve, të gazetarëve dhe të gjykatësve. Gjithashtu, edhe edukim nëpërmjet TV, filmave dhe shtypit.

Organizata: Magna Carta, Centre for Human Rights
Adresa: Vojnoviceva 26, 10000 Zagreb, Croatia
Tel/Fax: (385) 1 412 420
E-mail: MILENA.BEADER@ZAMIR-ZG.ZTN.APC.ORG
Aktiviteti: Magna Carta ka një librari me materiale për edukimin e të drejtave të njeriut në serbokroatisht dhe organizon seminare për EDNJ.

Organizata: Amnesty International - Europe Development Team
Adresa: Amnesty International, International Secretariat, 1 Easton Street, London, EC1X 8DJ, United Kingdom
Tel: (44) 198 413 5500
Fax: (44) 198 956 1157
E-mail: jsherwoo@amnesty.org
Internet: http://www.amnesty.org
Aktiviteti: Mund t'ju vënë në kontakt me njerëz të tjerë në vendin tuaj dhe në vende të tjera të Europes Qëndrore e Lindore, të interesuar për të drejtat e njeriut dhe për edukimin e tyre.

Organizata: Instituti i Studimeve Pedagogjike
Adresa: Petrit Muka, Zv/drejtor, Trainimi -në-Shërbim
Tel/Fax: (355) 42 23860; Fax alternativ: 42 30630
Aktiviteti: Instituti ka botuar libra mbi aktivitetet e fëmijëve për të drejtat e njeriut për klasat 1-8 si dhe udhëzues për mësuesit. Këto materiale janë shoqëruar me trainim të zgjeruar në gjithë vendin.

Organizata: Ukrainian Centre for Human Rights
Adresa: Ludmyla Zablotska, Chervonoarmiiska 64, UKR-252005 Kyiv, Ukraine
Tel/Fax: (7 44) 227 2124, 227 2398; Fax alternativ: 227 2220
Aktiviteti: Qëndra ka zhvilluar një program për të drejtat e njeriut, me tekste për nxënësit dhe një udhëzues metodologjik për mësuesit, për përdorim për klasën e 10-të në Ukrainë.

Organizata: Education in Human Rights Network (EIHRN)
Adresa: Audrey Osler, Secretary, EIHRN, c/o School of Education, University of Birmingham, Birmingham, England, B15 2TT
Tel: (44) 121 414 3344
Fax: (44) 121 414 4865
Internet: http://www.human-rights.net/ehrn
Aktiviteti: Grup informal individësh dhe organizatash, të interesuar për edukimin e të drejtave të njeriut, i vendosur në Angli më 1887. Rrjeti publikon "Human Rights Education Neesletter", që mund të gjendet tek: Margot Broen, University College of Ripon and York St. John, Lord Mayor's Ealk, York, England YO3 7EX.
Rrjeti, gjithashtu, organizon një shkollë vjetore verore, për pjesëmarrës nga UK.

Organizata: North American Partners for Human Rights Education (NAPHRE)
Adresa: University of Minnesota Human Rights Center, 229-19th Avenue South, Minneapolis, Minnesota, USA 55455
Tel: (1) 616 626 0041
Fax: (1) 612 625 2011
E-mail: NFLOWERS@IGC.APC.ORG
Aktiviteti: Anëtarësimi në NAPHRE ($35) përfshin një abonim në gazetën "The Fourth R", akses në materialet dhe konsultimet e Human Rights Education Clearinghouse, që ndodhet në Qendrën e të Drejtave të Njeriut të Universitetit të Minesotës, akses në gazetat e shumë organizatave të tjera anëtare të NAPFRE-së dhe informacion mbi konferencat dhe kurset e edukimit të të drejtave të njeriut. Partnerët e NAPHRE-s përfshijnë Amnesty International USA, Amnesty International të Kanadasë dhe Institutin Kombëtar për Edukimin Ligjor të Qytetarëve.

Organizata: The World Association for the School as an Instrument of Peace (EIP)
Adresa: 5 rue de Simplon, CH - 1207 Geneva, Seitzerland
Tel/Fax: (44 22) 736 44 52, 753 06 53
E-mail: cifedhop@mail-box.ch
Internet: http://www.human-rights.net/cifedhop
Aktiviteti: EIP është një organizatë ndërkombëtare joqeveritare, me statusin e këshilltarit pranë Kombeve të Bashkuara, UNESKO-s, ILO dhe Këshillit të Europës. Më 1984, EIP formoi Qëndrën Ndërkombëtare të Trainimit për të Drejtat e Njeriut dhe të Paqes, (CIFEDHOP). CIFEDHOP është një fondacion ndërkombëtar, që trainon mësues të shkollave fillore, të mesme dhe vokacionale, si dhe kolegje për trainimin e mësuesve për edukimin e të drejtave të njeriut. Sesioni i Trainimit Vjetor për të Drejtat e Njeriut dhe Paqes, ka seksione në anglisht, frëngjisht e spanjisht dhe gjithashtu, ofron bursa për europianolindorët që dëshirojnë ta ndjekin atë.

Financues
të mundshëm

Këto organizata mund të jenë në gjëndje të japin para që t'ju ndihmojnë ju në punën tuaj për edukimin e të Drejtave të Njeriut. Më poshtë janë disa këshilla për ta bërë aplikimin tuaj më të suksesshëm.

*Në fillim shkruani një letër të shkurtër, ku kërkoni detaje mbi procesin e tyre të aplikimit. Specifikoni llojin e ndihmës që doni dhe sa para do të kushtojë. Sa më shkurt.

* Financuesi ose do t'ju dërgojë një formë aplikimi, ose do t'ju kërkojë t'i dërgoni aplikimin tuaj.

* Në rast se ju e keni shkruar aplikimin vetë, përfshini në të edhe:
- Të dhëna shkurtimisht se kush jeni
- Nevojën që keni. Thoni se çfarë doni (p.sh. $1000 për një kompjuter)
- Thoni përse ju duhen gjërat që po kërkoni. Përfshini një buxhet të qartë.

* Financuesi do të përgjigjet, duke thënë po ose jo. Në rast se thuhet po, juve do t'ju duhet të organizoni mënyrën se si të merrni paratë dhe në çfarë forme.

E rëndësishme: Financuesit kanë rregulla strikte. Disa mund të japin para vetëm për pajisjet, për rrogat, apo për shpenzime të tjera. Shumica kanë një limit maksimal për paratë që japin. Në rast se një financues thotë jo, mos këmbëngulni, por provoni diku tjetër. Gjithashtu, në rast se ju merrni para për një qëllim specifik (p.sh. rrogat), ju nuk duhet t'i shpenzoni ato për diçka tjetër (p.sh. për kompjuter), sadoqë mund t'ju duhet. Bëni një aplikim tjetër për të.

Organizata: Council of Europe (Këshilli i Europës)
Adresa: BP 431 R6, F-67006, Strasbourg Cedex, France
Tel: +33 88 422000
Fax: +33 88 412781/82/83
Personi ndërlidhës: Human Rights Directorate

Organizata: European Human Rights Foundation
Adresa: 70, Avenue Michelange, B-1040 Brussels, Belgium
Tel: + 32 2 7368405 (Phare) 7326653 (Taxis)

Organizata: Open Society Foundation/ Soros Foundation
Adresa: Zyra në shumicën e vendeve të Europës Qëndrore e Lindore

Organizata: Charity Know How
Adresa: 114/118 Southampton Roe, GB-London EC1B5AA
Tel: +44 198 8317798

Organizata: National Endowment for Democracy
Adresa: 1101 15th Street, N.E., suite 700, Washington D.C. 20005, USA
Personi ndërlidhës: Mr. Rodger Potocki

Organizata: The Foundation for a Civil Society
Adresa: 1270 Avenue of Americas, suite 609, Nee York, Nee York 10020
Personi ndërlidhës: Mr. Eric Nonacs ose Ms. Barbara Mc Andree

Organizata: Ford Foundation
Adresa: 320 East 43rd St., Nee York, N.Y. 10017, USA
Personi ndërlidhës: Mr. Joseph Schull

Organizata: Soros Foundation/Open Society Fund
Adresa: 888 Seventh Avenue, Nee York, NY 10106, USA
Tel: + 1 212 7572323

Organizata: Firth Foundation
Adresa: 201 Sansome St. No. 1000, San Francisco, CA 94104, USA
Tel: + 1 202 7453950

Organizata: NICEL
Adresa: 711 G Street, Eashington DC, 20003 - 2861, USA
Personi ndërlidhës: Mr. Edeard O'Brien

Organizata: German Marshall Fund
Adresa: 11 Dupont Circle, NE, Washington, DC. 20036, USA

Organizata: European Cultural Foundation
Adresa: Jan van Goyenkade 5, 1075 HN Amsterdam, The Netherlands
Tel: +31 20 676 0222 Fax: 675 2231

Libra të dobishëm

Librat më poshtë janë praktikë, gjenden lehtësisht dhe janë tekste të kohëve të fundit mbi të drejtat e njeriut dhe edukimin e tyre. Disa mund të jepen falas, ose mundet që të merret leje për të fotokopjuar materiale për t'i pëdorur në klasë. Mund të jetë e mundur të shkëmbehen materiale të hartura nga ju vetë apo nga organizata juaj për ato të rreshtuara më poshtë.

Materiale prezantues

Titulli: Human Rights Education (Edukimi i të Drejtave të Njeriut) (rekomandime për mësuesit e arsimit të mesëm)
Autori: N.F. Marynovych, M.F. Marynovych
Vendi i botimit: Drohobych, Ukrainë
Botues: Amnesty International Ukraine
Viti i botimit: 1991
Gjuha: Ukrainase
Përmbajtja: Kjo guidë është shkruar për mësuesit e arsimit të mesëm. Ai jep rekomandime praktike se si të mësohen çështjet e të drejtave të njeriut dhe mund të përdoret në sesione formale dhe informale.
Adresa: Amnesty International, vul. V.L Velykyi, 12, fl.29, Drohobych, Ukraine

Titulli: ABC Teaching Human Rights: Practical Activities for Primary and Secondary Schools
Vendi i botimit: Geneva, Seitzerland
Botues: United Nations Centre for Human Rights
Viti i botimit: 1989
Gjuha: disa gjuhë, (edhe në rumanisht nga SIRDO, shih fq. )
Përmbajtja: Ky libër është shkruar për mësuesit e arsimit fillestar dhe të mesëm. Pjesa e parë jep një hyrje në aspektet metodike të të mësuarit të të drejtave të njeriut. Pjesa e dytë jep informacion mbi të drejta të ndryshme politike e civile, të bazuara në Deklaratën Universale mbi të Drejtat e Njeriut dhe që mund të përdoren si bazë për mësimet. Pjesa e tretë merret me çështje më të gjëra të të drejtave të njeriut, duke përfshirë ushqimin, ujin, energjinë, diskriminimin, etj. Mbyllja përmban një tekst me një numër të madh dokumentesh dhe konventash ndërkombëtare, të cilat merren me të drejtat e njeriut.
Adresa: United Nations Centre for Human Rights, United Nations Office at Geneva, 1211 Geneva 10, Switzerland

Titulli: How to Run a Workshop (Si te zhvillojme nje seminar)
Vendi i botimit: Afrika e Jugut
Botues: Legal Education Action Project (LEAP), University of Cape Town
Viti i botimit: Prill 1991
Gjuha: Anglisht
Përmbajtja: Një guidë e shkurtër praktike mbi planifikimin e një seminari dhe me instruksionet dhe modelet e tre seminarëve.
Adresa: LEAP, Institute of Criminology, University of Cape Town, Private Bag, Rondebosch, 7700.
Tel: 650 2680 Fax: 650 3790

Titulli: Image and Reality (Imazhi dhe Realiteti) : Pyetje dhe Përgjigje rreth Kombeve të Bashkuara, si funksionojnë dhe kush paguan për to.
Vendi i botimit: Kombet e Bashkuara, Nju Jork, SHBA.
Botues: Departamenti i Informimit Publik i Kombeve të Bashkuara
Viti i botimit: 1993
Gjuha: Anglisht, Frëngjisht, Spanisht
Përmbajtja: I shkruar në formë pyetje -përgjigjësh, ky libërth lehtëson të kuptuarit e Kombeve të Bashkuara - përbërjen, rolin, detyrat, procesin vendimmarrës dhe financimin.
Adresa: United Nations Publications, Sales Section, 2 United Nations Plaza, Room DC2-853, Dept. 421, Nee York NY 10017, USA.
ose, United Nations Publications, Sales Office and Bookshop, CH-1211, Geneva 10, Seitzerland.

Titulli: Human Rights Education, Including Education for Democratic Values at School Level and Teacher Training, in the Countries of Central and Eastern Europe (Edukimi i të Drejtave të Njeriut, duke përfshirë edukimin për vlerat demokratike në nivelin e shkollave dhe trainimit të mësuesve në vendet e Europës Lindore e Qëndrore)
Vendi i botimit: Strasbourg, Francë
Botues: Këshilli i Europës
Viti i botimit: 1994
Gjuha: anglisht
Përmbajtja: Në nëntor 1993, Këshilli i Europës mbajti një mbledhje koordinuese për programet e kooperimit për vendet e Europës Qëndrore e Lindore në fushën e edukimit të të drejtave të njeriut, duke përfshirë edukimin me vlerat demokratike në nivelin shkollor dhe të trainimit të mësuesve. Pra këtij takimi, të gjithë pjesëmarrësve, qeveritarë dhe joqeveritarë, iu kërkua të jepnin informacion mbi aktivitetin e tyre në këtë fushë. Ky dokument është përmbledhja e këtij informacioni. 19 vende, nga Europa Qëndrore e Lindore (përfshirë ish-republikat e BS) së bashku me 16 NGO nga rajoni apo nga fusha e HRE, dhanë emrin e një personi ndërlidhës apo adrese si dhe informacion për aktivitetet e kooperimit dhe të asistencës tashmë të realizuara, atyre të projektuara dha atyre të kërkuara. Dokumenti përmban një përmbledhje të programeve dhe të nevojave që ekzistojnë në këtë fushë për Europën Qëndrore e Lindore.
Adresa: Human Rights Information Centre, Council of Europe, F-67075, Strasbourg, Cedex, France.

Titulli: Human Rights
Autor: Selby, David
Vendi i botimit: Kembrixh, UK
Botues: Cambridge University Press0
Viti i botimit: 1988
Gjuha: anglisht
Përmbajtja: Ky libër jep një paraqitje të qartë të të drejtave të njeriut. Fillon duke vërejtur se çfarë janë aktualisht të drejtat e njeriut, konventat ndërkombëtare dhe këndvështrime të ndryshme nga veriu, jugu, lindja e perëndimi. Studime rastesh nga Amerika Latine, Bashkimi Sovjetik, Timori Lindor, dhe Perëndimi janë të përfshira në të. Në fund, diskutohet mbrojtja e të drejtave të njeriut nga niveli i Kombeve të Bashkuara, deri tek presioni i grupeve ndërkombëtare e lokale. Shumë foto, kartona, harta e diagrame janë të përdorura në të. Përgjatë tekstit janë të përfshira disa pyetje.
Adresa: Press Syndicate of the University of Cambridge, The Pitt Building, Trumpngton Street, Cambridge CB2 1RP.

Titulli: The Challenge of Human Rights Education
Autori: Starkey, Hugh ed.
Vendi i botimit: United Kingdom
Botues: Cassal Educational Limited
Viti i botimit: 1991
Gjuha: anglisht
Përmbajtja: Kjo përmbledhje esesh adreson dhe përshkruan interesin në rritje për edukimin e të drejtave të njeriut në Europë. Edukatorë të shquar të Europës dhe të Amerikës Veriore analizojnë tekste kyce të të drejtave të njeriut në kontekstin e stadeve të ndryshme të edukimit të të drejtave të njeriut dhe të politikave të ndryshme sociale dhe arsimore bashkëkohore. Materiali është kryesisht teorik, por u referohet në mënyrë konstante situatave apo zbatimeve praktike.
Adresa: Cassel Educational Limited, Villiers House, 41/47 Strand, London EC2N 5JE, UK

Burime për mësuesit

Titulli: Songs, Games and Stories from Around the World(Këngë, lojëra dhe tregime nga mbarë bota)
Autori: Goodman, H. ed.
Vendi i botimit: Londër
Botues: UNICEF-UK
Viti i botimit: 1990
Gjuha: anglisht
Përmbajtja: Përmbledhje këngësh (disa në origjinal, me përkthimin në anglisht), lojëra dhe tregime me kasetën shoqëruese, të hartuara për fëmijët nën 8 vjec. Përfshin foto dhe informacion mbi punën e UNICEF-it.
Adresa: UNICEF UK, 55 Lincoln's Inn Fields, London EC2A 3NB, UK

Titulli: Keep us Safe: A Project to Introduce the UN Convention on the Rights of the Child to 8-13 Year Olds
Autori: UNICEF-UK; Save the Children Fund
Vendi i botimit: London
Botues: UNICEF-UK; Save the Children Fund
Viti i botimit: 1990
Gjuha: anglisht
Përmbajtja: Një nga tre librat (të shoqëruar me libra për mësuesit) të programuar për t'u paraqitur fëmijëve 8-13 vjeç Konventën mbi të Drejtat e Fëmijës së Kombeve të Bashkuara. Ky libër trajton ato nene që mbulojnë mbrojtjen e fëmijëve nga abuzimi dhe shfrytëzimi. Çdo njësi e librit fokusohet në një nen dhe përmban shumë aktivitete (lojëra, fletë pune, tekste, kartona etj.) së bashku me direktiva për mësuesit se si t'i përdorin ato. Libri përfshin gjithashtu një listë burimesh dhe adresash të dobishme.
Adresa: UNICEF-UK, 55 Linkoln's Inn Fields, London EC2A 3NB, UK.

Titulli: The Whole Child: A Project to Introduce the UN Convention on the Rights of the Child to 8-12 Year Olds
Autori: UNICEF-UK; Save the Children Fund
Vendi i botimit: London
Botues: UNICEF-UK; Save the Children Fund
Viti i botimit: 1990
Gjuha: anglisht
Përmbajtja: Një nga tre librat (të shoqëruar me libra për mësuesit) të programuar për t'u paraqitur fëmijëve 8-13 vjeç Konventën mbi të Drejtat e Fëmijës së Kombeve të Bashkuara. Ky libër mbulon ato nene që merren me pjesëmarrjen e fëmijës në zhvillimin e vet ("ato çështje që lidhen me bazat e identitetit të fëmijës, fëmijërinë e tij dhe përfshirjen në një shoqëri më të gjerë"). Çdo njësi është strukturuar rreth nenit dhe përmban një seleksion aktivitetesh (lojëra, fletë pune, tekste, kartona etj.) bashkë me direktivat mbi përdorimin e tyre për mësuesit.
Adresa: UNICEF-UK, 55 Linkoln's Inn Fields, London EC2A 3NB, UK.

Titulli: Its our Right: A Project to Introduce the UN Convention on the Rights of the Child to 8-12 Year Olds
Autori: UNICEF-UK; Save the Children Fund
Vendi i botimit: London
Botues: UNICEF-UK; Save the Children Fund
Viti i botimit: 1990
Gjuha: anglisht
Përmbajtja: Një nga tre librat (të shoqëruar me libra për mësuesit) të programuar për t'u paraqitur fëmijëve 8-13 vjeç Konventën mbi të Drejtat e Fëmijës së Kombeve të Bashkuara. Ky libër mbulon ata nene që merren me masat për zhvillimin fizik dhe emocional të fëmijës. Përfshin një listë me burime dhe adresa të dobishme dhe njësi të strukturuara rreth neneve të vaçanta të konventës, çdo njësi përmban shumë aktivitete (lojëra, flete pune, tekste, kartona etj.) bashkë me direktivat mbi përdorimin e tyre për mësuesit.
Adresa: UNICEF-UK, 55 Linkoln's Inn Fields, London EC2A 3NB, UK.

Titulli: Teachers' Handbook: Teaching the UN Convention on the Rights of the Child
Autori: UNICEF-UK; Save the Children Fund
Vendi i botimit: London
Botues: UNICEF-UK; Save the Children Fund
Viti i botimit: 1990
Gjuha: anglisht
Përmbajtja: Një libër për mësuesit e fëmijëve në klasat e uleta të shkollës së mesme e fillore, shoqëron një grup prej tre "librash projekt" mbi Konventën për të Drejtat e Fëmijës. Përfshin sugjerime të detajuara në inkorporimin e projektit në pjesë të programit bazë Britanik, një hyrje rreth UNICEF-it dhe SCF-së (që e kanë prodhuar së bashku librin), një historik të shkurtër të të drejtave të fëmijëve, një vështrim të përgjithshëm mbi parimet e konventës dhe me pas tekstin e plotë, të shoqëruar nga një përmbledhje jozyrtare të dispozitave kryesore.
Adresa: UNICEF-UK, 55 Linkoln's Inn Fields, London EC2A 3NB, UK.

Titulli: Children and World Development: a Resource Book for Teachers
Autori: Eilliams, Roy
Vendi i botimit: United Kingdom
Botues: UNICEF-UK and the Richmond Pub. Co Ltd
Viti i botimit: 1987
Gjuha: anglisht
Përmbajtja: Ky libër bazë u jep mësuesve informacion bazë, detaje statistikore, diagrama, çështje për studim,fotografi dhe sugjerime për burime të tjera. Synon të ndërgjegjësojë mësuesit dhe nxënësit mbi kushtet e jetesës së grave dhe të fëmijëve në botën e tretë. Në shtatë kapituj dhe në një shtesë, trajtohen këto tema: gjendja e femijëve të botës; fëmijët në rrethana të vështira; gratë dhe zhvillimi; fëmijët dhe situata botërore; të drejtat e fëmijëve;; Afrikë: çështje për studim; fëmijët si refugjatë.
Adresa: UNICEF-UK, 55 Linkoln's Inn Fields, London EC2A 3NB, UK.
The Richmond Publishing Co Ltd, Orchard Road, Richmond, Surrey TE9 4PD, England.

Titulli: The Rights of the World's Children (Te drejtat e femijeve te botes)
Vendi i botimit: Seitzerland
Botues: Simon Spivac
Viti i botimit: 1989
Gjuha: anglisht
Përmbajtja: Ky material edukativ përmban cështje për studim, çështje për diskutim, aktivitete, luajtje rolesh dhe informacion bazë, sipas grupmoshave që sugjerohen. Materiali është organizuar në tetë kategori, që mbulojnë tema si, identiteti, ushqimi dhe siguria, edukimi dhe të shprehurit krijues, familja, barazia, dhuna, lufta dhe ligji.
Adresa: UNICEF, Palais des Nations, CH-1211 Geneva 10, Seitzerland, T: 4122-798 58 50, F: 4122-791 08 22

Titulli: Dimensions of Childhood: A handbook for Social Education at Sixteen Plus
Autori: Smith, Lesley
Vendi i botimit: London
Botues: Health Education Authority and UNICEF-UK
Viti i botimit: 1993
Gjuha: anglisht
Përmbajtja: Ky libër për mësuesit ka si qëllim të promovojë të kuptuarit dhe të vlerësuarit e fëmijërisë në një shoqëri multikulturale, ta shohë fëmijërinë në lidhje me ndikimet politike dhe ekonomike, me etnicitetin, gjininë, klasën, të afirmojë, gjithashtu, shkallën e kontekstit fizik dhe ate të marrëdhënieve, të nevojshme për t'u rritur. Metodat e preferuara janë puna në grup dhe metodat zbuluese, për t'i lejuar pjesëmarrësit të zgjedhin vetë një nga temat me referencë në gjashtë "dimensionet' e fëmijërisë. Këto janë mbarëbotërore, multikulturale, socio-ekonomike, gjinore, historike, të fshehura (grupet e margjinalizuara). Kursi përfshin tri faza: faza e parë, "Përgatitja", përfshin tetë aktivitete. Të ravijëzuara shkurtimisht janë temat e fazës së dytë, "Hetime" dhe faza e tretë, "Prezantim, Diskutim dhe Vlerësim".
Adresa: Health Education Authority, Hamilton House, Mabledon Place, London EC 1H 9TX; dhe: UNICEF-UK, 55 Linkoln's Inn Fields, London EC2A 3NB, UKentre for Teaching Internartional Relations, University of Denver, Colorado 80208, USA.

Titulli: Human Rights (Te Drejtat e Njeriut)
Autori: David Shiman
Vendi i botimit: Denver, SHBA
Botues: Qendra e mësimit të marrëdhënieve ndërkombëtare, Universiteti i Denverit
Viti i botimit: 1993
Gjuha: Anglisht
Përmbajtja: Një manual i kuptueshëm prej 155 faqesh, me aktivitete prakrike për moshat nga 12 vjeç e lart, që përfshin të drejtat e grave dhe të fëmijëve, Holokaustin, dënimin me vdekje, refugjatët dhe çështjet raciale.
Adresa: Centre for Teaching International Relations, University of Denver, Colorado, 80208, USA.

Titulli: Human Rights for All (Të drejtat e njeriut për të gjithë)
Autori: Edeard L. O'Brien, Eleanor Greene, David McQuoid-Mason
Vendi i botimit: Minneapolis/St. Paul, USA
Botues: National Institute for Citizen Education in the Law
Viti i botimit: 1996
Gjuha: anglisht
Përmbajtja: I hartuar për përdorim në shkollat fillore e të mesme në Shtetet e Bashkuara, ky libër është përgjithësisht i dobishëm si introduksion në të drejtat dhe përgjegjësitë e njeriut dhe ngre çështjet rreth pjesëmarrjes në demokraci, sigurim kombëtar, të drejtat e njeriut dhe të drejtat socio-ekonomike. Është i fokusuar në aspektet legale dhe përmban gjithashtu disa tabela të dobishme, që shpjegojnë rolet e organizatave joqeveritare (NGO) si: Amnesty International, organizata ndërqeveritare rajonale si Këshilli i Europës dhe organizata qeveritare ndërkombëtarë si Kombet e Bashkuara. Ilustrime shumë të mira multietnike! 162 faqe.
Adresa: West Publishing Company, 610 Opperman Drive, P.O. Box 64526, St. Paul, MN 55164-526, USA

Titulli: Creative Conflict Resolution (Zgjidhje krijuese të konflikteve): Më shumë se 200 aktivitete për ruajtjen e paqes në klasë.
Autori: William Kreidler
Vendi i botimit: Illinois, USA
Botues: Scott, Foresman&Co
Viti i botimit: 1984
Gjuha: Anglisht
Përmbajtja: 20 teknika për zgjidhjen e konflikteve për klasën, bashkë me shembuj, si dhe 200 aktivitete dhe lojëra të përbashkëta.
Adresa: Good Year Books, Department GYB, 1900 East Lake Avenue, Glenviee, Illinois 60025, USA.

Titulli: The Prejudice Book (Libri i Paragjykimeve): Activities for the Classroom (Aktivitete për klasën)
Autori: David. A. Shiman
Vendi i botimit: Nee York
Botues: Anti - Defamation League
Viti i botimit: 1994
Gjuha: Anglisht
Përmbajtja: 176 faqe që përmbajnë 37 aktivitete për fëmijë të rritur, të cilët identifikojnë dhe ndeshen me stereotiope, përgjithësime dhe paragjykime të të gjitha llojeve.
Adresa: ADL, 823 United Nations Plaza, 10017 Nee York, NY, USA.
Tel: + 212 885 7700

Titulli: Educating for Character: How our Schools can Teach Respect and Responsibility
Autori: Thomas Lickona
Vendi i botimit: Nee York
Botues: Bantam Books
Viti i botimit: 1992
Gjuha: anglisht
Përmbajtja: Përmban strategji për të mësuar fëmijët sesi të zgjidhnin konflikte, duke përmirësuar kulturën morale në shkollë dhe duke filluar qeverimin demokratik në shkollë.
Adresa: Bantam Books, 666 Fifth Avenue, Nee York, NY 10103, USA (

Titulli: Educating for Human Dignity: Learning About Rights and Responsibilities
Autori: Betty A. Reardon
Vendi i botimit: New York
Botues: University of Pensylvania Press
Viti i botimit: 1995
Gjuha: anglisht
Përmbajtja: Një libër i detajuar për mësuesit, ku ravijëzohen qëllimet dhe cështjet e edukimit të të drejtave të njeriut dhe përfshihen shumë ushtrime për klasën. Ushtrimet dhe aktivitetet janë të ndara në seksione sipas grupmoshave; klasat e para, klasa 5-8 dhe klasat e mesme dhe mbulojnë një varietet të gjerë çështjesh të edukimit të të drejtave të njeriut, ku përfshihen diskriminimi, të drejtat e fëmijëve dhe standartet ndërkombëtare të të drejtave të njeriut.
Teksti ka gjithashtu një sasi të madhe materialesh burimore, përfshirë filma, si dhe riprodhon UDHR-në, Konventën mbi Eliminimin e Diskriminimit kundër Grave dhe Konventën mbi të Drejtat e Fëmijëve si shtesa.
Adresa: University of Pensylvania Press, 423 Guardian Drive, Philadelphia, PA 19014-6097, USA

Titulli: Declaratia universala a drepturilor omului (Deklarata Universale e të Drejtave të Njeriut)
Autori: Ligia Neascu
Vendi i botimit: Bukuresht, Rumani
Botues: SIRDO
Viti i botimit: 1994
Gjuha: Rumanisht, Frengjisht, Anglisht
Përmbajtja: Ky libër, që u drejtohet fëmijëve, përmban një version të thjeshtuar dhe të lehtë për t'u kuptuar të Dekaratës së Kombeve të Bashkuara mbi të Drejtat e Njeriut. Ai përmban një hyrje të shkurtër, ku shpjegohet historia e këtij dokumenti. Çdo nen është i ilustruar me një vizatim, të cilin fëmijët mund ta ngjyrosin.
Adresa: Str. Angel Saligny nr.8, cod 70623, Sector 5, Bucharest, Romania.

Titulli: Citizenship Education Alternative Curriculum for Upper Elementary Level (Age Group 10-15) (grupmosha 10-15 vjec)
Autori: Jana Ondrackova
Vendi i botimit: Czech Republic
Botues: Czech Helsinki Commitee
Viti i botimit: 1995
Gjuha: cekisht, anglisht
Përmbajtja: Ky program prej 18 faqesh, është i projektuar të edukojë një qytetar në shek. XXI, të ndërgjegjshëm për të drejtat dhe detyrat e tij në shoqëri, i përgjegjshëm dhe i pavarur, i angazhuar aktivisht në komunitet, shtet dhe ngjarje globale. Ai ka ide mbi mënyrën se si të përdoren ngjarjet ndërkombëtare (Dita e të Drejtave të Njeriut, hapja e një librarie lokale,... ) për të përqëndruar vëmendjen mbi të drejtat.
Adresa: Czech Helsinki Commitee, Pstovni Schranka c.4, 119 00 Praha 1 Jeleni 5/199, 118 Praha 1
Tel: 2051 5188, 2437 2338 Fax: 2051 5188, 2437 2335

Titulli: Human Rights for Children: A Curriculum for Teaching Human Rights to Children Ages 3-12
Autori: Amnesty International Human Rights for Children Committee
Vendi i botimit: USA
Botues: Kiran S. Rana
Viti i botimit: 1992
Gjuha: anglisht. Në rusisht nga Grupi i Zhvillimit të Europës, Amnesty International, International Secretariat (për adresën e plotë shih në kopertinën e fundit të këtij manuali). Është në dispozicion në Sllovaki nga Fondacioni Milan Simecka, shih fq. 186.
Përmbajtja:Është i organizuar në dhjetë seksione, një për secilin parim të Deklaratës mbi të Drejtat e Fëmijës së Kombeve të Bashkuara. Aktivitete në lëndët e gjuhëve, të shkencave shoqërore, të historisë, matematikës, shkencave, arteve dhe edukimit fizik.
Adresa: Amnesty International Human Rights for Children Committee. P.O. Box 110864, Tacoma, ËA 98411, USA.

Titulli: Ja, Ti, Mi (Unë, Ti,Ne)
Autori: Don Rowe dhe Jan Newton, përkthyesit në rusisht: Irina Akhmetova dhe Ekaterina Rachmanova
Vendi i botimit: Moskë
Botues: Intek Ltd
Viti i botimit: 1995
Gjuha: Rusisht
Përmbajtja: Përkthimi i "Unë, Ti, Ne"është një tekst për fëmijët e fillores dhe flet mbi zhvillimin moral.
Adresa: Citizenship Foundation, Weddel House, 13 West Smithfield, London ËC 1A 9HY, UK.

Titulli: Shto Govorit Zakon (Çfarë thotë ligji)
Autori: Don Roee dhe Tony Thorpe, përkthyesit në rusisht: Irina Akhmetova dhe Ekaterina Rachmanova
Vendi i botimit: Moskë
Botues: Intek Ltd
Viti i botimit: 1995
Gjuha: Rusisht
Përmbajtja: Pjesë të seleksionuara, të përkthyera dhe të adaptuara nga materialet e Citizenship Foundation, për nxënës të arsimit të mesëm.
Adresa: Citizenship Foundation, Eeddel House, 13 Eest Smithfield, London ËC 1A 9HY, UK.

Titulli: Our World, Our Rights (Bota jonë, të drejtat tona)
Autori: Broen, Margot ed.
Vendi i botimit: London
Botues: Amnesty British Section, 99-119 Rosebery Ave, London EC1R 4RE, UK.
Viti i botimit: 1995
Gjuha: anglisht
Përmbajtja: Tekst për shkollat fillore për të paraqitur UDHR përmes aktiviteteve të ndryshme. Përmban fletë pune, që mund të fotokopjohen dhe që bazohen në tregime, në informacion faktik dhe në çështje të ilustruara, të cilat diskutojnë të drejtat në klasë dhe në një kontekst më të gjerë. Përfshin informacion mbi të drejtat e njeriut dhe edukimin e tyre për mësuesit. Ka 161 faqe.

Back to Index First Steps

Electronic Resource Centre for Human Rights Education:
Hapat e parë: Manual për fillimin e edukimit të të drejtave të njeriut